Kiedy możliwa jest ekshumacja zwłok?

Ekshumacja zwłok, czyli ich wydobycie z grobu, niezależnie od celu, wymaga spełnienia przepisów zawartych w Ustawie z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U.2019.0.1473 t.j.) oraz Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 23 marca 2011 r. w sprawie sposobu przechowywania zwłok i szczątków (Dz.U. 2011 nr 75 poz. 405). 

W dalszej części wpisu omawiamy, co wynika z wymienionych przepisów.

Pod jakimi warunkami może zostać przeprowadzona ekshumacja zwłok?

Ekshumacja to wydobycie zwłok lub szczątków zmarłego z grobu lub tymczasowego miejsca pochówku. Potrzeba dokonania ekshumacji może wynikać z zamiaru przeniesienia zwłok lub szczątków zmarłego do innego grobu na tym samym lub innym cmentarzu, w przypadku remontu grobowca, bądź w związku z potrzebą przeprowadzenia czynności śledczych, jak np. oględziny lekarsko-sądowe.

Ekshumacja zwłok może być dokonana w ściśle określonych warunkach. Można ją przeprowadzić:

  • na prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok – są to małżonkowie, krewni zstępni i wstępni, krewni boczni do czwartego stopnia pokrewieństwa, powinowaci w linii prostej do pierwszego stopnia, bądź osoby, które dobrowolnie pojęły się pochowania zwłok. W każdym takim przypadku wniosek o ekshumację musi być odpowiednio umotywowany, konieczne jest także uzyskanie zezwolenia właściwego terenowo inspektora sanitarnego;
  • na zarządzenie sądu lub prokuratora, w toku czynności śledczych;
  • w razie zajęcia terenu cmentarza na inny cel – na podstawie decyzji inspektora sanitarnego, pod którego nadzorem znajduje się cmentarz.

Zgodę na ekshumację wydaje właściwy terenowo powiatowy inspektor sanitarny, a dokonaniem ekshumacji zajmują się firmy pogrzebowe. Zasadniczo ekshumacja zwłok jest możliwa w miesiącach jesienno-zimowych i wczesną wiosną, to jest od 16 października do 15 kwietnia. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest uzyskanie zgody na ekshumację w innym terminie. Powinna być przeprowadzana we wczesnych godzinach rannych.

Bezpieczeństwo sanitarne przy ekshumacji zwłok

Powyższe zasady wynikają z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa sanitarnego. W rozporządzeniu opisane są także warunki przeprowadzania ekshumacji, takie jak stosowanie środków ochrony osobistej oraz środki ostrożności określone w zezwoleniu powiatowego inspektora sanitarnego. Ziemia wydobywana z grobu w celu ekshumacji zwłok musi być umieszczona na macie wykonanej z wytrzymałego i nieprzepuszczalnego materiału.

Jak uzyskać zgodę powiatowego inspektora sanitarnego na ekshumację zwłok?

Jeśli jesteś osobą uprawnioną, wniosek o ekshumację możesz złożyć w dowolnym momencie. Nie musisz czekać do miesięcy zimowych. Wniosek składasz do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego właściwego ze względu na położenie cmentarza, na którym chcesz dokonać ekshumacji. Do wniosku musisz dołączyć wymagane dokumenty, czyli między innymi akt zgonu i zaświadczenie, że zgon nie nastąpił na skutek choroby zakaźnej, oraz inne zaświadczenia i pełnomocnictwa. Ekshumacja zwłok osoby, która zmarła na skutek choroby zakaźnej jest niedopuszczalna przed upływem dwóch lat od daty pochówku.

Stacja sanitarno-epidemiologiczna sprawdzi twój wniosek pod kątem formalnym i merytorycznym, a następnie wyda decyzję. Zwykle, jeśli wniosek jest wystarczająco uzasadniony, państwowy inspektor sanitarny udziela zezwolenia na ekshumację, ale może też odmówić udzielenia tego zezwolenia na przykład ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa sanitarnego i higienicznego. W takim przypadku przysługuje ci prawo odwołania się od decyzji powiatowego inspektora sanitarnego do instancji wyższej. Dokonywanie ekshumacji zwłok bez ostatecznego zezwolenia grozi karą aresztu albo grzywny.

 

W naszym Serwisie używamy plików cookies. Korzystając dalej z Serwisu, wyrażasz zgodę na stosowanie plików cookies zgodnie z Polityką prywatności. Wyrażenie zgody jest dobrowolne, w każdej chwili można ją cofnąć poprzez zmianę ustawień dotyczących plików „cookies” w używanej przeglądarce internetowej. Kliknij „Akceptuję”, aby ta informacja nie wyświetlała się więcej.